Сардэчныя раны не загаіць

 Калі пачалася Вялікая Айчынная вайна, Ларысе Акбалян, жыхарцы Сянна, было крыху больш года. Бацька загінуў у першыя дні вайны, і падрабязнасці яго смерці родныя не ведаюць і дагэтуль. Маці не стала ў 1943-м. Выхавалі Ларысу Іванаўну бабуля і родныя цёткі.

Кніга «Памяць. Лёзненскі раён», некалькі старых фотаздымкаў маці і ўспаміны бабулі — скупыя ўрыўкі з біяграфіі сям’і Ларысы Акбалян. Іх жанчына захоўвае як самае дарагое.

У яе дзіцячай памяці не адбіліся ваенныя падзеі. Пра тое, што давялося перажыць, праз што прайсці, ужо дарослай даведалася ад бабулі Марфы.

Вайна заспела Ларысу Іванаўну і яе маці на Лёзненшчыне ў вёсцы Засігава. Калі восенню 1943 года пачаліся ваенныя дзеянні па вызваленні раёна, стала асабліва неспакойна. Адступаючы, ворагі ішлі праз вёску. Часта бамбіла населены пункт нямецкая авіяцыя. У такія хвіліны людзі вымушаны былі хавацца ў лесе. Аднойчы, у час чарговых налётаў, асколкамі ад узарваўшайся побач бомбы была смяротна паранена маці маёй субяседніцы Марыя Ляшчова. Маленькую Ларысу, якую  жанчына трымала на руках, выбухной хваляй адкінула ва ўтварыўшуюся варонку глыбінёй у некалькі метраў. Дзяўчынку выпадкова знайшла яе бабуля.

Змучанае ад крыкаў скрываўленае цельца ўнучкі напужаная жанчына адразу занесла ў палявы шпіталь. Ларыса атрымала сур’ёзныя раненні: на маленькай ручцы адарвала ўказальны палец, дзяўчынка страціла зрок на адно вока, істотна пацярпелі ногі. Тры гады яна не ха­дзіла. Бабуля рабіла ўсё магчымае, каб дапамагчы ўнучцы. «Памятаю, як яна расцірала мне ногі, прыкладвала розныя прымочкі, вазіла да медыкаў, — расказвае Ларыса Іванаўна. — Яе ніколі не пакідала надзея вярнуць мяне да паўнацэннага жыцця».

Пасляваеннае жыццё лёгкім не было. Праблем хапала і ў сям’і Ларысы. На плячах бабулі ляжаў клопат аб яшчэ дзвюх непаўналетніх дачках. Але як бы складана ні было, яна ніколі не скардзілася на лёс. І нават, калі прыйшлі прадстаўнікі ўлады, каб забраць Ларысу (як сірату) у прытулак, бабуля наадрэз ім адмовіла.

Тры класы дзяўчынка скончыла ў мясцовай школе. Потым яе забралі да сябе родзічы, якія ў пошуках лепшага жыцця перабраліся на Смаленшчыну (в.Шэравічы Руднянскага раёна).

Ваеннае ліхалецце пакінула адбітак у душы жанчыны, але не зламіла яе. Яна адвучылася ў сельскагаспадарчым Вялікалукскім інстытуце на факультэце «Ахова раслін», дзе пазнаёмілася са сваім будучым мужам. Грач Акбалян, армянін па нацыянальнасці, таксама вучыўся па гэтай спецыяльнасці. Пасля інстытута яны працавалі ў Казахстане, потым перабраліся ў Беларусь, у Сянно.  Да выхаду на заслуговы адпачынак працавалі ў раённай станцыі па ахове раслін. Грач Акбалян узначальваў арганізацыю, Ларыса Іванаўна была вядучым спецыялістам.             Яны выхавалі дваіх цудоўных дзяцей, якія сёння ўжо дарослыя і маюць свае сем’і.

Не знойдзеш такіх слоў, каб суцешыць людзей, якія сталі сведкамі вайны. Няма ў свеце такіх лекаў, каб загаіць іх раны. Як сказала Ларыса Іванаўна, гэтыя раны не толькі на целе, яны ў сэрцы.

Жанчына вельмі шкадуе дзяцей, якім патрэбна дапамога ў лячэнні. Неаднаразова дасылала грошы на рахунак хворых. «Я разумею, як ім неабходна падтрымка, — гаворыць яна. — Сама ў дзяцінстве шмат хварэла, дзякуй, людзі выратоўвалі. Таму хачу спадзявацца, што і мая, няхай і невялікая, сума грошай  у капілцы дапамогі адыграе сваю ролю».

Ала ЯКАЎЛЕВА.