ПРАПАЎШЫ БЕЗ ВЕСТАК ЗАГІНУЎ ГЕРОЕМ

6+І застаўся жыць у памяці родных, сяброў, землякоў

У вёсцы Маргойцы Беліцкага сельсавета на хаце, дзе нарадзіўся і жыў Аляксандр Звярковіч, устаноўлена інфармацыйна-памятная дошка ў яго гонар. У складзе абмежаванага кантынгенту савецкіх войскаў юнак прымаў удзел у баявых дзеяннях у Афганістане. У сакавіку 1984 года ён прапаў без вестак. Пазней стала вядома, што радавы Савецкай Арміі Аляксандр Звярковіч патрапіў у палон, утрымліваўся ў турме цэнтра падрыхтоўкі маджахедаў Бадабер на тэрыторыі Пакістана. 27 красавіка палонныя ўзнялі паўстанне, раззброілі ахову, захапілі вялізны арсенал узбраення і далі бой…

Цырымонія адкрыцця прайшла праз 30 гадоў пасля тых падзей. Удзел у ёй прымалі афіцыйныя асобы, якія прадстаўлялі райвыканкам, ваенны камісарыят, грамадскія арганізацыі. Сабраліся вяскоўцы з Маргойцаў, Беліцы, іншых бліжэйшых вёсак. Прыйшлі школьнікі, настаўнікі Беліцкай ДССШ, якую ў 1982 годзе Аляксандр Звярковіч скончыў, яго былыя аднакласнікі. У цэнтры ўвагі былі родныя: маці — Соф’я Андрэеўна, брат — Міхаіл.
— Калі Сашу прызвалі ў войска мне было 3 гады. Таму брата я фактычна не памятаю. Пасля атрымання паведамлення аб яго знікненні маці не хацела верыць, што ён загінуў. Але найбольшым патрасеннем для сям’і сталі падазрэнні аб пераходзе брата на бок маджахедаў, — расказаў ён.
Сям’я доўга змагалася за добрае імя Аляксандра. Шанц аднавіць яго павялічыўся, калі з афіцыйных крыніц стала вядома, што Аляксандр Звярковіч быў сярод тых «шураві», што не скарыліся і прынялі свой апошні бой у Пакістане.
Тады палонныя савецкія салдаты праявілі не проста гераізм, мужнасць, знішчыўшы сотні афганскіх маджахедаў, што знайшлі прытулак, карысталіся падтрымкай улады Пакістана, якая не раз заяўляла на ўвесь свет пра свой нейтралітэт.

2+Юнакі ў ваеннай форме прадэманстравалі свае маральныя перавагі, не прыняўшы ўмовы капітуляцыі ў абмен на далейшае жыццё ў палоне.
Асабліва шмат зрабіў дзеля афіцыйнага прызнання подзвігу Аляксандра Звярковіча яго дзядзька Мікалай Фёдаравіч Звярковіч, які жыве ў расійскім горадзе Кіраў. Ён сам прайшоў праз афганскую вайну, таму настойліва стукаўся ў беларускія дзяржаўныя ўстановы, у прыватнасці, звяртаўся ў аблвыканкам, грамадскае аб’яднанне воінаў-інтэрнацыяналістаў. У выніку прозвішча Аляксандра Звярковіча занесена на помнік загінуўшым афганцам, што ўстаноўлены ў Віцебску.
Ініцыятыва змясціць памятную шыльду на хаце, дзе нарадзіўся юнак, належыць камуністам раённай арганізацыі КПБ, у прыватнасці, Уладзіміру Бяляцкаму, першаму сакратару райкама. Яе падтрымалі ў райвыканкаме, мясцовыя «афганцы», проста нераўнадушныя людзі. Збор сродкаў на выраб шыльды вёўся не толькі сярод камуністаў і членаў грамадскай арганізацыі. Ахвяраванні ў суме 500 тысяч рублёў збіралі ў РВУ «Сяннорайгаз», раённым аддзеле надзвычайных сітуацый. Сяргей Лемешаў, які рабіў шыльду, з гэтай сумы зрабіў зніжку на суму 100 тысяч.
Да адкрыцця шыльды рыхтаваліся доўга. Пафарбавалі хату, замянілі часткова агароджу. Работы рабілі, матэрыялы здабывалі ўсім мірам: школа, Бурбінскае лясніцтва, дэпутаты Беліцкага сельскага Савета, мясцовыя жыхары. Многія з іх добра памятаюць Сашу па вучобе ў школе.
— Ён быў добрым, чулым чалавекам, з гатоўнасцю адклікаўся на просьбы аб дапамозе. Саша сябраваў больш з дзяўчатамі і заўжды станавіўся на іх абарону, калі нехта спрабаваў пакрыўдзіць, — успамінае Алена Дружына (Парэпка ў дзявоцтве). У Маргойцах яны жылі па суседстве, потым вучыліся ў адным класе Беліцкай школы.
У час цырымоніі адкрыцця памятнай шыльды цёпла гаварыла пра свайго вучня настаўніца рускай мовы і літаратуры Раіса Міхайлаўна Дзядзечкіна. Яна была класным кіраўнікоў у класе, дзе вучыўся Аляксандр Звярковіч.
Жыццё працягваецца, прозвішча Звярковіч і зараз можна знайсці ў класных журналах Беліцкай ДССШ. У навучальнай установе вучацца 4 пляменнікі Аляксандра. Усе яны ў складзе сваіх класаў прымалі ўдзел у мітынгу ў гонар героя-родзіча. Для іх, зрэшты, як і для ўсіх вучняў школы, педагогаў, землякоў прызнанне подзвігу Аляксандра Звярковіча — гэта акт справядлівасці, сведчанне, што подзвіг, здзейснены салдатам па загаду Радзімы, не будзе забыты ніколі. Менавіта пра гэта гаварылі ў сваіх выступленнях Сяргей Галынчык, старшыня Беліцкага сельвыканкама, Сяргей Пінчук, ваенны камісар раёна, Валяр’ян Мацкевіч, падпалкоўнік у адстаўцы і кіраўнік абласной арганізацыі грамадскага аб’яднання воінаў-інтэрнацыяналістаў, іншыя афіцыйныя і неафіцыйныя асобы.
… Калі палонныя, але непакораныя савецкія салдаты і афіцэры, не прынялі ўмовы, прапанаваныя маджахедамі, была прыменена авіяцыя. У час бамбардзіроўкі пазіцый паўстаўшых здэтаніравалі боепрыпасы, што захоўваліся ў крэпасці. Ад старажытных сцен турмы засталася вялізная варонка. Загінулі ўсе, хто там быў.
Мы не ведаем падрабязнасці апошніх дзён жыцця Аляксандра і яго таварышаў. Безумоўна адно — не здрадзілі прысязе. А значыць наш доўг, абавязак тых, хто іх ведаў жывымі, хто даведаўся пра іх подзвіг па газетных публікацыях, па інфармацыі з іншых крыніц, помніць.
Аляксандр ЯЎГЕНАЎ.
НА ЗДЫМКАХ: родныя Аляксандра Звярковіча, прадстаўнікі ўлады, землякі, воіны-інтэрнацыяналісты ў час мітынгу; пасля адкрыцця памятнай шыльды.

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *